ಮೂರು ಹಂತದ ಸಹಕಾರಿ ರಚನೆ

ಈ ರಚನೆಯು ಮೂರು ಹಂತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ —

  • ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕರ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘ.
  • ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಒಕ್ಕೂಟ.
  • ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಮಹಾಮಂಡಳಿ.

ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘದಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ,  ಜಿಲ್ಲಾ ಹಾಲು ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಹಾಲು ಮಹಾಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಈ ರಚನೆಯು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗುಜರಾತ್‌ನ ಆಮೂಲ್ ನಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದು, ನಂತರ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ “ಆಪರೇಶನ್ ಫ್ಲಡ್” ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದನ್ನು “ಆಮೂಲ್ ಮಾದರಿ” ಅಥವಾ “ಆನಂದ್ ಮಾದರಿ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಂಘವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವುದು

ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಾಲಿನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕರ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಕೆಳಗಿನ ಹಂತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ:

  • ಹೊಸ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕರ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಕುರಿತು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಂದ ವಿನಂತಿಪತ್ರ ವನ್ನು ಹಾಲು ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
  • ನಂತರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವಿಸ್ತರಣಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಪಶು ಸಂಪತ್ತು, ಸಾಕಾಣಿಕೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಕುರಿತು ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.
  • ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ನಂತರ ಗ್ರಾಮ ಸಭೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ 20 ಮಂದಿ ಪ್ರವರ್ತಕರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವರ್ತಕ ಎಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವರ್ತಕರು ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳ ಸಹಾಯಕ ನೋಂದಣಾಧಿಕಾರಿಯಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹಂಚಿಕೆ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ºÉÆA¢gÀÄvÁÛgÉ.
  • ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವರ್ತಕ ಹಾಗೂ ಇತರರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ರೂ. 55,000/- ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಅದನ್ನು “ಜಿಲ್ಲಾ ಸಹಕಾರಿ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್”ನಲ್ಲಿ ಠೇವಣಿ ಇಡಬೇಕು. ನಂತರ ಅವರು ಹಾಲು ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಬೇಕು. ಇದಾದ ನಂತರ ಸಹಾಯಕ ನೋಂದಣಾಧಿಕಾರಿ ಅವರಿಂದ ಸಂಘದ ನೋಂದಣಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
  • ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 12 ಸದಸ್ಯರ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ರಚನೆ ಹೀಗಿದೆ —

ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗ -06 ಸದಸ್ಯರು,   ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗ- 02 ಸದಸ್ಯರು, ಮಹಿಳೆಯರು - 02 ಸದಸ್ಯರು,       ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ -01 ಸದಸ್ಯ ,    ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ -01 ಸದಸ್ಯ.

ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ ಮತ್ತು ಅವರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯ 12 ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಅಥವಾ ಚುನಾಯಿತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಂಡಳಿಯ ಒಬ್ಬ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಹಾಗೂ ಹಾಲು ಪರೀಕ್ಷಕರನ್ನು ನೇಮಿಸಿ, ಹಾಲು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಾಮ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳು ಹಾಲು ಒಕ್ಕೂಟದ ಸದಸ್ಯರು ಹಂಚಿಕೆದಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಹಾಲು ಒಕ್ಕೂಟವು ಹೊಸ ಸಂಘಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳ ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಸಂಜೆ ಹಾಲು ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಸಂಘಟಿತ ಹಾಲು ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಹಾಲಿನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪಾವತಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತಾಂತ್ರಿಕ ಇನ್ಪುಟ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು

ಸಂಘವು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳಿಗೆ ಔಷಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಸಂಘವು 456 ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸೌಲಭ್ಯದಡಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸೌಲಭ್ಯ

The union replenishes first aid kit along with medicines to the selected societies. At present the Union has already covered 456 societies under first aid facilities. These societies will be provided with first aid drugs free of cost and the necessary training will be imparted to the first aid workers.

ತುರ್ತು ಸೇವೆಗಳು

ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪಶುವೈದ್ಯ ಉಪಕೇಂದ್ರಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಈ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳಿಗೆ ಪಶುವೈದ್ಯ ಆರೋಗ್ಯ ಶಿಬಿರಗಳು ಮತ್ತು ತುರ್ತು ಸೇವೆಗಳು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ತುರ್ತು ಸೇವೆಗಳು ದಿನದ 24 ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ದೂರ, ಔಷಧಿಗಳ ವೆಚ್ಚ ಅಥವಾ ಸೇವಾ ಶುಲ್ಕಗಳೆನನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸದೇ ರೂ.120/- ನಾಮಮಾತ್ರ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೃತಕ ಗರ್ಭಧಾರಣಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು

ಸ್ಥಳೀಯ ತಳಿಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಕೃತಕ ಗರ್ಭಧಾರಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನವೆಂಬರ್–2025ರ ವೇಳೆಗೆ 95 ಏಕೈಕ ಎಐ (AI) ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು 28 ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಎಐ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು 456 ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಪ್ರದೇಶದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಮನೆಮನೆಗೆ ಪಶುಸೇವೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಏಕೈಕ ಎಐ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಮೇವು

­ಪಶುಗಳ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಮತೋಲನಗೊಂಡ ಪಶು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಖನಿಜ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕರ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ (DCS) ಮೂಲಕ ಬೇಡಿಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ರೈತರಿಗೆ ಒಣ ಮೇವಿನ ಉತ್ತಮ ಬಳಕೆಗೆ ಯೂರಿಯಾ ಬಳಸಿ ಅದನ್ನು ಸಮೃದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ರೈತರಿಗೆ ಸೈಲೇಜ್ (silage) ತಯಾರಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಕುರಿತು ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅಂಶ ಹೊಂದಿರುವ ಅಜೋಲ್ಲಾ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಸುವ ಕುರಿತು ರೈತರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ರೈತರಿಗೆ ಮೇವು ಕತ್ತರಿಸುವ ಚಾಫ್ ಕಟರ್ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ರಿಯಾಯಿತಿ ದರದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಶುದ್ಧ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದನೆ

ಹಾಲು ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಘವು ಇದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಿದ್ದು, ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬಲ್ಕ್ ಮಿಲ್ಕ್ ಕೂಲರ್‌ಗಳು (BMC) ಅಳವಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಾಲನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕರ ಸಹಕಾರ ಸಂಘದ (DCS) ಮಟ್ಟದಲ್ಲೇ ಹಾಲನ್ನು ತಕ್ಷಣ 4 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ತಾಪಮಾನಕ್ಕೆ ತಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ತಣಿಸಿದ ಬಲ್ಕ್ ಹಾಲನ್ನು ಪ್ರತಿ 24 ಗಂಟೆಗೊಮ್ಮೆ ಮುಖ್ಯ ಡೈರಿಯಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ 39 BMC ಘಟಕಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ತೂಕದ ಮಾಪನದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು, 456 DCS ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಘಟಕಕ್ಕೂ 75% ಸಹಾಯಧನದೊಂದಿಗೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ತೂಕ ಮಾಪಕ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಹಿತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ತೂಕ ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ಹಾಲು ಪರೀಕ್ಷಾ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, ಆಯ್ಕೆಯಾದ DCS ಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಹಾಲು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹಂಚಲಾಗಿದ್ದು, ವೇಗವಾದ, ನಿಖರ ಮತ್ತು ದಾಖಲಾತಿ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.